30 Ekim: Kars, Ermenilerden geri alındı

TBMM'nin kuruluşunun 100. Yılında tarihten kesitleri aktarmaya devam ediyoruz. İşte 30 Ekim'de olanlar:

30 Ekim: Kars, Ermenilerden geri alındı

- Kars, Ermenilerden geri alındı. Ermenistan Genelkurmay Başkanı ve iki bakanı ile 1.193 asker esir alındı, 1.110 Ermeni öldürüldü, 676 top ele geçirildi. Türk ordusunun kaybı ise 9 şehit, 47 yaralı. 1878 Türk-Rus Savaşı'ndan 1918'e kadar 40 yıl Rus işgalinde kalan Kars, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rusların çekilmesiyle Türkiye'nin eline geçmiş, ancak Mondros Ateşkes Anlaşması gereğince 9. Ordu tarafından 26 Aralık 1918'de boşaltılmış, daha sonra İngilizler tarafından Ermenilere devredilmişti. Mustafa Kemal ve TBMM, Kars kalesinin alınmasından dolayı Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir ile subay ve erlere teşekkür etti.

- Kazım Karabekir, Kars'ta Ermeni milletine bir bildiri yayımlayarak Taşnakları sermayedarlara hizmet eden hainler olarak niteledi, harekâttaki amacın, Müslüman ve Ermeni halkın bunların elinden kurtarılması olduğunu ileri sürdü. Halkın, silahlarını teslim ederek iş ve gücüyle meşgul olmasını istedi...

- İsyancıların 18 Ekim'de Yozgat Akdağmadeni'ne yaptıkları baskından suçlu görülen, içlerinde belediye başkanının da bulunduğu 10 kişi asılarak idam edildi.

- Tevfik Paşa Hükümeti, Anadolu hareketi hakkında verilmiş kararları gözden geçirmeye başlıyor. Birinci Divan-ı Harb-i Örfi'nin 23 Nisan 1920'den beri verdiği kararların temyiz edilebileceğine ilişkin bir kararname çıkarıldı. Sözü geçen mahkeme, tehcir sanıklarından başka, ı ı Mayıs 192o'de Mustafa Kemal ve bazı arkadaşlarından başlamak üzere Anadolu hareketinin önderleri hakkında birçok ölüm kararı vermişti.

- Geçici bütçe Meclis'te 23'e karşı 87 oyla kabul edildi. Buna göre, 11 Eylül' de Maliye Bakanlığı emrine harcama yetkisi verilen 30 milyon liraya, Kasım ve Aralık aylan için de 11.923.400 lira ekleniyor. 1920 yılı bütçesinin tümü ise ancak 28 Şubat 1921 'de kanunlaşabilecektir.

- TBMM, 11 Eylül'de asker kaçaklarını yargılamak için kurulan ancak daha sonra birkaç kez kapsamı genişletilmiş olan İstiklal Mahkemelerini basın suçlan için de yetkili kıldı.

- Ereğli'de Yunanlıların Defni vapuruna el kondu. Gemi, Trabzon seferini yapıp Ereğli'ye döndüğünde Fransız denizaltı avcı gemisinin baskınına uğrayacak ve kurtarılması mümkün olmayacaktır.

- İtilaf Devletleri'nin Türkiye üzerinde üstünlük kurma yarışı: İngiliz Dışişleri Bakanı Curzon, Paris ve Roma elçiliklerine gönderdiği talimatta, anlaşmanın imzalanmasından sonra iki yıl süreyle Müttefik Kuvvetler Kumandanlığı'nın, İngiltere'ye ait olacağını, Fransa ve İtalya'nın ise Türk jandarmasını örgütleyeceklerini bildirdi.

Akşam: Hükümet, gayrıresmi surette Anadolu ile ilk teması yapmıştır. İkdam: Bütün Batı Sibirya'da Bolşevikler aleyhine ayaklanma başladı.

Hakimiyeti Milliye: Merkezi Asya'da şura teşkilatı. -Şark alemi.

Dersaadet: Sibirya'da Bolşevikler aleyhine ayaklanmalar. -İzzet Paşa'nın demeci: Anadolu ile yapılacak görüşme hakkında kesin bir şey yoktur. Görüşme İstanbul' da veya Anadolu'da yapılacak. Henüz bağlantı kurulamadı. -Gazetenin edebiyat kısmında hücuma uğrayan genç şairler savunuluyor. Halit Fahri, Orhan Seyfi, Faruk Nafiz, Nazım Hikmet, Yusuf Ziya, Vala Nurettin için: "Meyveli ağacı taşlarlar".

İleri: Kuvayı Milliye ve Payitaht ilişkileri. Anadolu'nun görüşlerini anlatmak üzere İstanbul'a bir temsilci gelmiştir.

Peyamı Sabah'ta Ali Kemal, Düzce, Zile, Yozgat isyancılarını savunarak, Ankara'nın bunlara karşı düzenlediği sindirme hareketlerinden hesap sorulmadığını, İstanbul Hükümeti'nin Ankara'daki aşınlarla uzlaşmayacağını, bunların çaresine bakmak gerektiğini yazıyor.

Karagöz'de İstanbul-Ankara uzlaşma hazırlıkları düğün esprisi ile veriliyor.

Hazırlayan: Kurtuluş Özgür Yıldız

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner205

banner204