Haftar için Siyasi Bir Gelecek Gözükmüyor

Haftar için Siyasi Bir Gelecek Gözükmüyor

Erkin Feyyaz Eşli

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Perşembe günü Libya'da rakip iki başbakandan biri olan Fethi Başağa'yı aradı. Başağa, Şubat ayında Temsilciler Meclisi'nin yaptığı oylamayla başbakan olarak atanmıştı.

Telefon görüşmesinde, Genel Sekreter ve Başağa, Libya'daki son gelişmeleri ele aldı. Guterres'in sözcüsü Stephane Dujarric, Guterres'in ülkedeki zor kazanılmış istikrar için ciddi riskler taşıyan siyasi kutuplaşmadan derin endişe duyduğunu söyledi.

Dujarric, "Genel Sekreter, tüm aktörlerin sahada sükûneti ve istikrarı korumaları gereğini vurgularken, BM'nin şiddet, korkutma ve nefret söyleminin kullanımını kesin olarak reddettiğini yineledi" dedi. (//www.xinhuanet.com/english/20220318/af36c9cef9c744a89a74dabd1820e691/c.html)

1 Mart'ta Temsilciler Meclisi, Başağa liderliğindeki yeni hükümete güvenoyu verdi ve iki gün sonra yeni hükümet yemin etti. Ancak sorun şu ki, Trablus’taki Libya hükümeti uluslararası toplum tarafından zaten tanınırken bu paralel hükümet girişimi yasadışı görünüyor. Abdülhamid Dibeybe liderliğindeki Ulusal Birlik Hükümeti bir yıl önce onaylanmıştı. Görevi, ülkedeki cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin önünü açmaktı. Seçimlerin Aralık 2021'de yapılması gerekiyordu, ancak bu girişim başarısız oldu. Şimdi ikinci paralel hükümetin kurulması, durumu karmaşık hâle getirdi. Seçimlerin ne zaman yapılacağıysa belli değil.

BM, Genel Sekreterinin Fethi Başağa’yla yaptığı görüşmelerin, onun başbakan olarak tanınması gibi değerlendirilmemesi gerektiğini açıklamakta gecikmedi. Dujarric, diğer ülkelerin tanınması işiyle meşgul olmadıklarını, Genel Sekreterin Libya'da iktidar için rekabetten kaynaklı büyük riskler gördüğünü, bu yüzden Stephanie Williams'ın çalışmalarını desteklediklerini, çabalarının Libya'nın geri gitmesini engellemek olduğunu söyledi. (//www.xinhuanet.com/english/20220318/af36c9cef9c744a89a74dabd1820e691/c.html)

Ancak şu ana kadar BM'nin diyalogun kurulmasına yönelik çabaları sonuç vermedi. Asıl sorun, Fethi Başağa'nın Halife Haftar tarafından desteklenmesi. Bir zamanlar Muammer Kaddafi'ye ihanet eden ve CIA tarafından devşirilen hırslı general, savaş alanında da zafer kazanamadı. Bütün savaşları kaybetti. Buna rağmen Libya'yı yönetmek istiyor.

Haftar, 2019-2020'de Trablus savaşını da kaybetti. O zaman Haftar’ı, yerel milisler durdurdu. Birçoğu için Haftar can düşmanı oldu, ona kesinlikle güvenmiyorlar. Haftar, daha önce düşmanı olan Başağa’yla ittifak yapmasına rağmen Batı Libya'daki hiçbir komutan onu desteklemiyor. Haftar, Libya topraklarındaki gerçek güç dağılımının bağlı olduğu kişilerin çoğu için kabul edilemez bir figür.

Muammer Kaddafi'nin 2011'de devrilmesinden sonra, Libya'daki gerçek güç yerel milisler, aşiret ittifakları ve aşiretlerin elinde. Trablus ve Misrata komutanlarının desteği olmadan Başağa ve Haftar başkenti alamaz. Dolayısıyla petrol gelirlerini kontrol edemeyecekler. Abdülhamid Dibeybe’yle de temaslar tamamen koparsa gelir kaynaklarını hepten kaybederler.

2021 yılına kadar da Libya'nın iki hükümeti vardı. Ancak o zaman durum farklıydı. Haftar, Rusya tarafından destekleniyordu. Şimdi Ruslar, desteklerini zayıflattı ve Sirte'yi terk etti, bu da Haftar'ın konumunu savunmasız hale getiriyor. Rakipleri, her an Sirte’de ona önemli bir darbe vurabilir. Haftar'ın diğer müttefikleri Fransa ve BAE, Dibeybe’yle müzakere etmeye hazır. ABD de ona karşı değil. Doğu Akdeniz'de kıta sahanlığına ilişkin daha önceki Türkiye-Libya anlaşmalarını kabul ettiği için, Türkiye’nin Dibeybe’yi destekleme olasılığı daha yüksek.

Haftar'ın oynayacak kozu yok. Bugün ona ne saygı duyuluyor, ne de ondan korkuluyor. Rus desteği olmadan Trablus'a karşı bir saldırı düzenleyemez. Kimsenin ona ihtiyacı kalmadı. Kendisinin desteklediği Fethi Başağa, Batı için daha rahat kabul edilebilir bir lider. Dibeybe ise Türkiye için makul bir isim. BM ve ABD'nin arabuluculuğunda Başağa ile Dibeybe arasındaki görüşmeler başarılı olursa, iktidarı Haftar'a bir şey bırakmadan paylaşacakları kesin. Görüşmeler başarısız olursa, bundan Haftar sorumlu tutulacak.

ABD, şimdiden Haftar'dan kurtulmaya hazırlanıyor. Bunun bir işareti, Virginia'da Hafter'e karşı savaş suçlarıyla ilgili davanın yakın zamanda yeniden başlamasıdır. (https://www.africaintelligence.com/north-africa_politics/2022/03/15/ilk-of-üç-war-crime-trials-against-haftar-resumes-in-us,109760677-bre)

Hangi senaryo gerçekleşirse gerçekleşsin, Libya'da Halife Haftar için siyasi bir gelecek gözükmüyor.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner205

banner204