Atatürk Nahçıvan'la Komşu Olabilmek İçin İran'dan Toprak Almış

Ankara Havadis olarak Atatürk'ün Nahçıvan'la komşu olabilmek için İran'dan nasıl toprak satın aldığını anlattık...

Atatürk Nahçıvan'la Komşu Olabilmek İçin İran'dan Toprak Almış

Azerbaycan'ın Ermenistan karşısındaki haklı müdafaası devam ederken herkes Nahçıvan'ı merak ediyor.

Azerbaycan'a bağlı bir özerk cumhuriyet olan ancak Azerbaycan'la karadan bağı olmayan, Türkiye'ye komşu olan Nahçıvan 1921'de Azerbaycan'a bağlı bir sosyalist özerk cumhuriyet olarak kurulmuştu.

Yörenin özerkliği ise Türkiye sayesinde olmuştu. Azerbaycan'la karasal bağı olmayan Nahçıvan'ı topraklarına katmak isteyen Ermenistan'a Türkiye karşı çıkmış ve Azerbaycan Türklerinin yurdu olan bölgenin Azerbaycan'a bağlı özerk cumhuriyet olmasını Türkiye sağlamıştı.

Türkiye meseleyi önce Rusya'ya ardından dünya kamuoyuna kabul ettirmişti.

Fakat o zamanlar Türkiye'nin de Nahçıvan'la sınırı yoktu.  

Peki Nahçıvan ile Türkiye nasıl komşu oldu? Konunun Atatürk'le ne ilgisi var?

Azerbaycan Türklerinin yurdu olan Nahçıvan bölgesi Ermenistan işgaline uğramıştı. Osmanlının 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa'nın Nahçıvan'ı kurtarmasıyla bölge tekrar hürriyetine kavuşmuştu.

Nahçıvan, Orta Asya’daki uzak Türklere kavuşmanın “giriş kapısı” olarak görülüyordu.

Fakat zaman içinde sınır ortadan kalkmıştı.

Buranın Azerbaycan üzerinden Orta Asya’daki Türklere kavuşmanın “giriş kapısı” olduğunu bilen Atatürk de Nahçıvan’a “Türk Kapısı” demiş ve Nahçıvan’la sınırdaş olabilmek için Dilucu’nda İran’dan toprak satın almıştır. Böylece Nahçıvan ile Türkiye arasında yaklaşık 15 kilometrelik bir sınır yaratılmış ve "Türk Kapısı" açık tutulmuştur.

Atatürk'ün Nahçıvan'a "Türk Kapısı" dediği ifadelerini 1921 Kars Anlaşmasını yapmak üzere Ruslarla masaya oturan Yusuf Kemal Bey aktarmıştır.

Yusuf Kemal Bey, Mustafa Kemal’e sorar: "Paşam Ruslar Nahçıvan üzerinde ısrar ederlerse ne yapalım?"

Mustafa Kemal Paşa, "Nahçıvan Türk Kapısıdır. Bu hususu nazar-ı itibara alarak elinizden geleni yapınız.” der.

Toplantıda muhatap olan Stalin, Yusuf Kemal Beye "Nahçıvan üzerinde niçin bu kadar ısrar ediyorsunuz?" deyince o da, "Orası Türk kapısı da ondan" cevabını verir.

Bu görüşmelerde Türk heyeti başlangıçta Nahçıvan'ı Türkiye himayesine almak istese de müzakereler neticesinde Nahçıvan'ın özerk bir yapıya sahip olması ve başka bir devlete terk etmemek şartıyla Azerbaycan himayesine bırakılması kararı alınmıştır.

Kimi kaynaklarda Atatürk’ün İran’dan kendi parasıyla bir miktar toprak satın alarak Nahçıvan hattını korumaya çalıştığı da iddia edilir.

Nihayet görüşmeden dönen heyete Mustafa Kemal şöyle söyler: "Yusuf Kemal Bey kapımız mevcudiyetini muhafaza ediyor, bizim için mühim olan budur.”

Güncelleme Tarihi: 07 Ekim 2020, 00:29
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner205

banner204